SÜMELA MANASTIRI' NA DOĞRU

Bu günkü gezimizi Maçka ilçesinde bulunan Sümela Manastırı' na yapacağız. Sabah kahvaltımızı Trabzon Ganita' da denize nazır yaptıktan sonra saat 09.30 gibi yola koyuluyoruz. Önümüzde ortalama bir saatlik yol var. Trabzon' dan Maçka 46 km, Maçlardan da Sümela Manastırı 17 km mesafededir. Keyifli bir yolculuk ile Maçka' ya varıyoruz. Zigana yolundan ayrılıp ilçe merkezinin içinden Sümela' ya doğru yol alıyoruz. Sağlı sollu dev kayalıkların arasındaki yollardan devam ederken nihayetinde Altındere (Milli Park) Vadisi içinde bulunan Sümela Manastırı' na varıyoruz. 10 dk.lık bir yürüyüş ile manastıra varıyoruz.

300 metre yükseklikte kayalıklar içinde kurulan Sümela Manastırı mimarisiyle, konumlamasıyla, manzarasıyla gerçektende görülmeye değer. Bu arada eğer zamanınız varsa Hamsiköy yolu üzerindeki Kızlar (Panapia Keramesta) Manastırı' nı, Kiremitli Köyü' ndeki Vazelon Manastırı' nı ve Şimşirli Köyü' ndeki Kuştul (Aziz George Pristereotas) Manastırı' nıda ziyaret edebilirsiniz.

Şöyle bir tarihine göz atalım, manastırın asıl adı Meyrem Ana Manastırı: dır. Sümela ise Rumca' daki adıdır. Manastırın yapım tarihi MS.375 - 395 tarihleri arasındadır. Küçük bir mağara girişine yapılan ve küçük bir kiliseyle başlayan manastırın bu günkü halini alması ortalama bin yılı bulmuştur.

Çeşitli rivayetler vardır. Ancak en kabul gören rivayete göre Atina'dan gelen Barnabas ve Sophronios isimli iki rahip tarafından kurulduğu düşünülür. İnanışa göre burayı Atina’lı Barnabas ile Sophronios adlı iki rahip yapmıştır. Bu iki rahip rüyalarında Hz. isa ve Hz.Meryem’i görmüş ve gördükleri yer Sümela’nın bulunduğu yerdir. 

Birbirinden habersiz olarak yola çıkan bu iki rahip birbirlerine gördüğü rüyayı anlatınca beraber manastırın temelini atmışlardır. Manastırın asıl adı Meryem Ana Manastırı’dır. Sümela ise bunun Rumcadaki adıdır. Manastırın M.S 395 yıllarında tamamlandığı tahmin edilmektedir. Trabzon Rum İmparatoru III. Alexios döneminde yapılan bu eserin yapımına katkı vermiştir. Bu yüzden eserde kurucusunun III. Alexios olduğuna dair deliller bulunmaktadır. 

Sümela’yı Hristyanlar tarafından değerli kılan en önemli nokta ise Hz. Meryem resmidir. İnanışa göre bu manastırda Hz. İsa’nın havarilerinden olan Aziz Lukas’ın çizdiği Hz. Meryem portresi manastırı kuran rahiplerle birlikte buraya gelmiştir. Ancak bugune kadar herhangi bir resim bulunamamıştır. Manastır bazı dönemlerde dönemini yitirmiş çeşitli yağmalamalara maruz kalmıştır. Define avcıları tarafından sıklıkla kazılmış ve bir süre sonra harabeye dönüşmüştür. İçinde çeşitli yangınlar çıkmış ve birçok tarihi değeri kaybolmuştur.

Trabzon fatihi Fatih Sultan Mehmet burayı aldıktan sonra manastırın haklarına dokunmayacağına dair bir ferman yayınlamıştır. Yavuz Sultan Selim buraya iki büyük şamdan hediye etmiştir. Diğer zamanlardaki padişahlar da buraya dokunmamışlar ve çeşitli onarımlarla gelişmesini sağlamışlardır.

Yapı esas olarak ana kaya kilisesi, birkaç şapel, mutfak, öğrenci odaları, misafirhane, kütüphane ile kutsal ayazmadan oluşur. Bu yapılar topluluğu oldukça geniş bir alan üzerine yayılır. Manastırın girişinde su getirdiği anlaşılan büyük su kemeri yamaca yaslanmış durumdadır. Çok gözlü olan bu kemerin bugün büyük bir bölümü yıkılmıştır. Avlunun etrafındaki binalar içindeki dolaplar, hücreler, ocaklarda Türk sanatının etkileri de görülür.

Manastırın ana ünitesini meydana getiren kaya kilisesinin ve ona bitişik şapelin iç ve dış duvarlarını donatan freskler 18. yüzyılın başlarına tarihlenir. Bu fresklerde üç ayrı devirde yapılan üç tabaka görülebilir.

Sümela Manastırı kurulduğu tarihten itibaren bölgesinin en önemli manastırı olma özelliğini taşımıştır. Fakat manastır tarihte yaşadığı saldırılar ve talanlardan sonra cumhuriyet döneminde, 1923’de ortaya çıkan nüfus mübadelesi sonucunda içinde yaşayan keşişler manastırı terk etmek zorunda kalmışlardır. Bu olaydan sonra manastırda, dini etkinlikler, keşişlerin oradan ayrılmasından sonra sona ermiştir. Günümüzde de manastır tüm Hıristiyanlar tarafından kutsal sayılır ve her gün binlerce kişi tarafından ziyaret edilir.

Sümelanın Meryem Anası (Panagia Soumela ikonası)

Güzel gezimizin ardından Sümela' yı geride bırakarak Zigana' ya doğru yol alıyoruz. Bakalım sırada nereler var. Bir başka kayıp şehirde buluşmak üzere...